Havacılıkta ARINC Nedir?

6241

ARINC 429 uçak avyonik sistemler için bir veri formatıdır. Bu format uçakta bulunan sayısal bilgi sistemleri için destekleyici fiziksel ve elektriksel ara yüz fonksiyonlarının temel tanımını yapar. ARINC 429 bugün bir çok uçak için temel aviyonik veri yoludur.

ARINC 429 iki telli, noktadan noktaya bağlantılı bir veri yoludur. Bağlantı bükümlü tel çifti (twisted pair) ile gerçekleştirilir. Veri kelimeleri (data words) 32 bit uzunluğundadır ve bir çok mesaj tek bir veri kelimesi içerir. Tanımlama elektriksel ve veri karakteristiklerini ve protokolleri belirtir. ARINC 429 tek yönlü veri yolu standardı kullanır (TX ve RX ayrı portlar üzerindedir). Bu standart Mark 33 Sayısal Bilgi Transfer Sistemi (Mark 33 DITS) olarak bilinir. Mesajlar veri mesajlarını gözlemleyen diğer sistem elemanlarına 12.5 ya da 100 kbit/s hızı ile gönderilir. Verici daima 32 bit uzunluğunda bir veri kelimesi ya da boş durum (NULL state) gönderir. Tek bir yola (bus,wire pair) 20 alıcıdan fazla ve 1 vericiden az bağlantı yapılamaz. Hatta bağlanan verici sayısı artabilir.

Her ARINC kelimesi beş bölümden oluşur:
 Parity (1 bit)
 SSM (Sign/Status Matrix)
 Data (Veri)
 Source Destination Identifier ,SDI 2 bit(Kaynak Varış Tanımlayıcısı)
 System Address Label ,SAL 8 bit (Sistem adres etiketi)

ARINC Bitleri
ARINC bilgi kelimesi 32 bitten oluşur. Parite biti 32. bit yani MSB’dir (Most Significant Bit, ağırlığı en yüksek bit). SSM 30 ve 31. bitlerin içindedir. 11-29. bitler veriyi taşımaktadır. Binary kodlanmış desimal (Binary Coded Decimal ; BCD) ve binary kodlama (BNR) yaygın olarak kullanılan ARINC veri formatlarıdır. Ancak veri formatları farklı da olabilir. 9 ve 10. bitler SDI bitleridir. Verinin hangi alıcı için gönderildiğini belirtir. 1-8. bitler ise veri tipini tanımlayan bir etiketi (etiket kelimesi,label word) içerir. Sıralı kelimelerin gönderimi sırasında her kelime birbirinden en az 4 bitlik zaman kadar boşlukla (0 voltaj) ayrılır. Bu işlem ayrıca bir saat sinyal kablosuna ihtiyaç duyulmamasını sağlar. Bu sinyal self-clocking sinyali olarak tanımlanır.

ARINC Etiketleri

Etiket kelimeleri ARINC 429’da oldukça tanımlayıcıdır. Her bir uçak farklı elektronik cihaz sistemleri ile donatılmış olabilir. ARINC tanımlamaları cihazın ID’sini bir dizi sayısal tanımlama numarası olarak belirtir. Bu cihazlara örnek olarak FMC,IRS, yakıt tankı, lastik basıncı gözlemleme sistemleri, GPS sensörlerini verebiliriz.

ARINC 429 Kullanımı
ARINC 429 bir çok ticari taşıma uçağına yüklenmiş durumdadır. Bu uçaklar arasında Airbus A310/A320, A330/A340;Bell Helikopterleri,Boeing 727,737,747,757,767 …gibi bir çok uçak sayılabilir. Bazı firmalar farklı modellerinde gerekli kablo miktarını azaltmak ve iletim hızını artırmak için farklı sistemler kullanabilir. Bu sistemlerden biri de ARINC 629
olarak isimlendirilmektedir. Tek yönlü ARINC 429 sistemi kullanılan kablo ağırlığını fiyatında yüksek güvenilirlik ve sınırlı iletim hızı sağlamaktadır. Askeri uçaklar ise genellikle yüksek hızlı çift yönlü protokol tanımlamasını kullanan MIL STD 1553 denen bir sistemi kullanır.