Mucize Kurtuluş (Uçak Kazası)

Yepyeni bir 767 ve 26.000 ft'de ölümcül bir arıza...

10752

 

 

Air Canada’ya ait bir boeing 767-233 tipi yolcu uçağının, yer ekibi tarafından yanlış yakıt hesabı yapılması sonucu 26.000 feet’te motorlarını kaybederek yere zorunlu iniş yaptığı kazadır. aerodinamik yasalarına meydan okuyarak yere inişi başaran pilotların kullandığı uçaktaki 69 kişinin tamamı havacılık mucizeleri sayesinde hayatta kalmıştır.

Kazanın Hikayesi:
ottawa uluslararası havalimanı*’ndan kalkan ve edmonton uluslararası havalimanı*’na varması planlanan henüz 5 aylık 767, kalkışını sorunsuz gerçekleştirmiştir. aynı uçuşta ailesiyle birlikte yolculuk eden air canada bakım mühendisi de bir ara kokpiti ziyaret etmeye karar verir. 767’nin bu modellerinde köklü değişikliklere gidilmişti ve henüz yeni olmasından mütevellit uçuş ekibi kokpite pek aşina değildir. uçuş mühendisi ile tam bu yenilikler üzerine konuştukları sırada, kokpitte aniden yakıt basıncının düştüğüne dair alarm çalar. 767’lerde 3 adet yakıt tankı vardır. ikisi kanatta bulunur, diğeri de uzun uçuşlar için gövdeye monte edilmiştir. elektrikli yakıt pompaları yakıtı her bir tanktan alıp uçağın motorlarına aktarır. yakıt pompası alarmı iki sebepten kaynaklanabilir; ya pompaların bakım zamanı geldiğini belirtir ya da çok ciddi bir durum olan motorlara yakıt gitmediğini gösterir. uçuş planında yeterli yakıt görünmesinden dolayı bu uyarılar ekibe mantıklı görünmez. durumdan şüphelenen mürettebat en yakın havalimanına iniş için yönelmeye karar verir. derken uçaktaki sorunlar çok daha fazla ciddileşmeye başlar. sol motorun basıncı aniden düşerek güç vermeyi keser. uçak sol motorunu kaybetmiştir. bu durum uçağın yakıtsız kaldığını kesinleştirir. tek motorlu iniş eğitimi almış olan kaptan pilot, diğer motoru da kaybetmeden hemen inişe geçmek ister. check-list komutlarını uyguladıkları sırada korktukları şey başına gelir ve ikinci motor da susmuştur. jeneratörlere güç sağlayan motorlar susunca uçağın elektrik sistemlerinin çoğu çöker. kabin ışıkları ile birlikte kokpitteki bir çok göstergenin de elektriği kesilmiştir. 26.500 feet’te dev 767’nin yakıtı tükenmiş ve motorları susmuştu. uçağın tek güç kaynağı modern uçaklara yeni monte edilmiş olan harici pervanedir*. hava akımından faydalanarak uçağın hidrolik pompalarına gerekli gücü sağlarlar. hava trafik kontrolörünün radarında sinyalini kaybeden uçağın peşini şanssızlıklar bırakmıyordur. motoru susunca radar konum bilgisini veren cihaz da enerjisini kaybetmiştir. eski tip manuel radar konumlama sistemiyle uçağı bulmayı deneyen kontrolörler sonunda başarırlar. yardımcı pilotun son anda yaptığı bir hesaplamadan sonra, planlanan acil iniş yerine ulaşamayacaklarını fark eder ve daha yakın olan gimli havalimanı’nı önerir. bunun hayati bir karar olduğu tartışılmayacak bir gerçektir. iniş takımları açıldıktan sonra ana tekerler yerine oturmuş olmasına rağmen, hidroliklerdeki sorun nedeniyle burundaki teker yerine tam kitlenmemişti. piste yaklaşırken pist hizasından yüksek olduklarını fark eden pilotlar, hayati kararlar alma aşamasındaydı. tam bir dönüşle alçalma fikri bulundukları iritfa sebebiyle mümkün değildi. bu sebepten kaptan pilot, genelde planörlerin yaptığı bir manevra çeşidini tercih eder. kayarak yaklaşma stili diye bilinen bu stil uçağı sağa ve sola hafif yatırmalarla süzerek, aşırı sürat kazanma ihtimalini de ortadan kaldırıyordu. dev uçak aerodinamik yasaların sınırlarını zorluyordu ama bundan başka çare yoktu. çapraz manevralar yaparak piste yaklaşan uçak, havada olağandışı bir pozisyonda süzülüyordu. en ufak bir hatayı affetmeyecek şekilde manevralar yapan uçağın pilotu piste yaklaşırken başka bir durumu görünce şoka girer. pist iniş pisti yerine artık otomobil yarışı pistine çevrilmişti ve pistte bir sürü aile bulunuyordu. ama artık inmekten başka çare yoktu. olağanüstü bir süratle piste inen uçağın burnundaki tekerler tam açılmadığı için iner inmez kırılır ve uçağın burnu yere sürter. hatta uçağın sağ motorunun altı piste değerek pisti kazıyordu. pistin sonuna doğru iki tane bisikletli çocuğu fark eden pilotlar şok olurlar. aynı şekilde şoka giren çocuklar dev uçağın kendilerine doğru geldiğini fark edince aniden kaçarlar. pistin ortasındaki bariyerlere de çarpan uçak mucize eseri hala alev almamıştı. kokpitin içi duman dolmasına rağmen uçak yakıtında da olmamasının etkisiyle mucizevi bir şekilde alev almadan durabilmiştir.

gelelim kazanın sebebine:
yakıtın bitmiş olmasından dolayı araştırmacılar ilk olarak yakıtın sızma ihtimalini araştırdılar. ancak uçağın gövdesinde böyle bir duruma neden olacak bir ize rastlamadılar. bu durum araştırmacıları tek bir sonuca götürüyordu: 767 yeterli yakıt almadan havalanmıştı. dikkatli incelemeler sonucunda, bu yeni uçaktaki dijital yakıt ölçme sistemlerinin bozuk olduğu fark edildi. elektronik cihazın içindeki indiktör bobininin üretici tarafından düzgün bir şekilde lehimlenmediği fark edilir. uçağa yakıt aktaran yer ekibi, uçağa yeterli yakıtı sağladıklarını manuel olarak da kontrol ettiklerini söylerler.

uçaklardaki yakıt göstergeleri ağırlık formatında gösterir. ancak uçağa yakıtı aktaran yakıt tankları ölçümleri hacim cinsinden yapar. bu sebeple ölçümler sırasında küçük bir dönüştürme yapılır. yer ekibinin yaptığı hesap dökümanlarını inceleyen müfettişler korkunç gerçekle yüz yüze kalır: yer ekibinde görevli kişi yakıt dönüşümlerini yaparken yanlış hesaplama yapar ve uçağa normalden az yakıt koyar. ölçümü kilogram yerine pound ile yapmıştır. 22.300 kilogram gerekirken 22.300 pound’luk yakıt konulmuş. yani mucizevi bir şekilde kazadan kurtulan uçak, insan hatası yüzünden neredeyse yok oluyordu.

kaza ile ilgili diğer notlar:
– kaptan pilot, daha önce kimsenin yapamadığı şeyi yapmış, bir 767’yi motorları olmadan yere indirmeyi başarmıştı.
– soruşturma sonrası ne pilotların ne de yer teknisyenlerinin metrik hesaplama eğitimi almadığı ortaya çıkmıştır.
– enteresan bir ayrıntı da; eğer uçağın burnundaki iniş takımları kırılmasaydı daha uzun bir mesafede duracaktı ve bu durum ölümcül bir sonuç doğurabilirdi.
– aynı durumu similatörde test eden tüm uçuş ekipleri uçağı yere çarpmışlar. bu olaydaki pilotların ne kadar başarılı olduğunu gösteriyor.
– soruşturma sonucu; pilotların yakıt sistemi kontrollerini doğru yapmadıkları için kaptan pilot 6 ay, yardımcı pilot 2 hafta ceza almıştır. ayrıca yanlış hesaplama yapan teknisyenler de cezalandırılmıştır. ancak 2 yıl sonra başarılarından dolayı hakettikleri ödülleri almışlar ve pilotluk kariyerlerine devam etmişlerdir.
– olaya karışan uçak tamir edilmiş ve uçuşlara devam etmiştir. 24 ocak 2008’de de son uçuşunu gerçekleştirerek emekliye ayrılmıştır..