Osmanlı Devleti’nde İlk Uçak ve Trablusgarp

22651

Hezarfen Havacılık Dergisi olarak Osmanlı Devleti’nde İlk Uçak Sorusunun cevabını aramaya çalıştık. Osmanlı İmparatorluğu (Osmanlıca: دَوْلَتِ عَلِيّهٔ عُثمَانِیّه Devlet-i Aliyye-i Osmâniyye ) 1299-1922 yılları arasında adını tarihe altın harflerle yazdırmış Türk ve İslam devletidir. Doğu AvrupaGüneybatı Asya ve Kuzey Afrika‘ya kadar topraklarını genişletmiş ve 16. yüzyılda dünyanın en güçlü imparatorluğu halini almıştır. Haliyle bu güçlü imparatorluğunda sonu zamanla gelmiştir. Teknolojik gelişmelere ayak uyduramayan Osmanlı’nın batışı hızlanmıştır. Osmanlı Devleti’nde İlk Uçak ve Trablusgarp isimli yazıyı sizlerle paylaşıyoruz.

Osmanlı Devleti Osmanlı Devleti, dünyada ilk kez, uçağın kendisine karşı bir savaş aracı olarak kullanıldığı ülkeydi.

1911’de İtalya ile Trablusgarp’ta girişilen ve kaybedilen savaşın hemen ardından, Balkan Savaşları dönemi başlamıştı. Art arda gelen yenilgilerin önemli bir nedeni de, diğer kuvvetlerin hava saldırılarındaki gücüydü. Bu nedenle, havacılık alanında atılan ilk adım, Osmanlı Devleti’nde de askeri amaçlı oldu. Gerçek anlamda havacılığın kurulmasına önayak olan Harbiye Nazırı Mahmut Şevket Paşa’nın emriyle, 1911 yılında Kıtaat-ı Fenniye ve Mevki-i Müstahkem (Teknik Hizmetler ve Müstahkem Mevkii) Müfettişliği’ne bir havacılık komisyonu eklendi. Aynı yıl Süvari Üsteğmeni Fesa Bey ile İstihkâm Teğmeni Yusuf Kenan Bey, Paris’e havacılık okuluna gönderildiler.
İLK HAVACILIK OKULU
Mahmut Şevket Paşa, bu girişimle yetinmeyerek 1912 yılında, Ayastefanos (Yeşilköy) ile Safraköy (Sefaköy) arasında kalan bölgeye ilk havaalanını yaptırdı. 700 metre genişliğinde, 1500 metre uzunluğundaki bu alanda iki tane de hangar bulunuyordu. Hemen ardından, Fransız R.E.P. firmasından satın alınan iki uçak hangarlara kondu ve ilk uçuş denemeleri yapılmaya başlandı. 3 Temmuz 1912’de, Yeşilköy’de Hava Okulu açıldı ve Türk ordusu, ilk havacı subaylarını yetiştirmeye başladı.
Hava Okulu’nun kurulmasıyla, kısa zamanda bu alandaki bilgi ve personel sayısı arttı. Balkan Savaşı başladığında, Türk ordusunda tayyare bölükleri aktif göreve hazır durumdaydı. Savaşta Osmanlı Devleti’nin elinde 17 adet uçak vardı; ama bunların bir kısmı ele geçirildi, bir kısmı da cephe gerisine kaçırılamadığı için pilotları tarafından imha edildi.
Osmanlı Döneminde ve 1. Dünya savaşından kullanılan uçak figürleri İstanbul Balmumu Heykel Müzesinde sergilenmektedir.