Uçaklar Havada Yönlerini Nasıl Bulur?

12362

VOR, (tam adı: VHF Omni-directional Radio Range) Havacılıkta yönü belirtmek için yerden yayınlanan sinyallerin faz karşılaştırmasını yapan bir hava seyrüsefer telsiz yardımcı cihazıdır ve aviyonik sistemler kategorisindedir. Bu terim “Very High Frequency Omnidirectional Radio Range” çok yüksek frekanslı tüm yönlere açık telsiz menzili kelimelerinin baş harflerinden oluşmuştur.

Çalışma Prensibi 
108 – 117.95 MHz bant aralığında, 50 kHz’lik kanal adımları ile çalışır. Yer istasyonu 30 devir/saniyelik bir elektromanyetik örüntü yayar. Bu sinyal hava aracındaki VOR alıcısında 30 Hz’lik bir sinüzoidal dalga üretir.
Yer istasyonu aynı zamanda uzaya tüm yönlerde 30 Hz’lik bir referans işareti üzerine FM modüleli bir sinyal yayını yapar. Sözü edilen iki 30 Hz’lik sinyal arasındaki faz farkı hava aracının yer istasyonuna göre açısını verir.

Genel Bilgiler 
Tüm VOR istasyonları manyetik kuzey için 000 dereceyi referans kabul eder. Uçakta bulunan cihazlarla (HSI, CDI…) istasyona göre manyetik kerteriz (magnetic bearing) bilgisi, bir başka deyişle radial bilgisi alınabilir veya istasyona gitmek için tutulması gereken baş bulunabilir. Örneğin bir uçak istasyonun 090 radialindeyse uçak istasyonun tam doğusundadır.

VOR’ın her radiali için iki farklı sektörde olunabilir;
FROM:Eğer uçak seçilen radiale göre +/- 90 dereceki alan içinde ise FROM sektöründedir.
TO:Eğer uçak seçilen radiale göre +/- 90 dereceki alan içinde değil ise TO sektöründedir.
Söz gelimi uçakta cihazdan 110 radyeli seçildi, uçağın başı ne olursa olsun uçak istasyona gore 020 dereceden 200 dereceye kadar olan yayın içerisindeyse cihazında FROM, değilse TO ibaresi okunur.
VOR istasyonları yukarı yayın yapamazlar, bu yüzden VOR istasyonu üzerinden geçilirken bilgi alınamaz ya da alınan bilgi güvenilmez. VOR istasyonları üzerindeki bilgi alınamayan bu alana sessizlik konisi denir ve bu bölge cihazın TO FROM ibaresinin olduğu yerde, bilginin alınamadığını ya da güvenilir olmadığını belirten FLAG ibaresi görülür. İstasyon geçildikten sonra sektör değiştiği için TO görünüyorsa FROM, FROM görünüyorsa TO görünür.
Bazı VOR istasyonları:
ESR 10 BRY 115.30 Mhz
BRI 112.25 Mhz

.