Uçaklarda Korozyon Önleme İşlemleri

4178

Bir metal parçası içinde daima bir elektrik potansiyeli mevcuttur. Korozyon oluşumunun önlenmesi için, korozyona maruz kalan yüzeylerin temiz ve kuru tutulması veya metal yüzey üzerinde korozyon önleyici koruyucu kaplama oluşturulması gerekir.
Uçak malzemelerinin olumsuz çevresel etkilerden korunması amacıyla kaplama yapılması, korozyonla mücadelede en önemli bakım unsurunu oluşturmaktadır. Uçağın iç bölgesindeki parçaların korozyona karşı korunabilmesi, yapılan bakım uygulamalarının periyodik olarak yapılmasına bağlıdır.

Koruyucu kaplama ile korozyonu önlemek için; metal yüzey üzerine metal kaplama, alodine, anodine, astar, korozyon önleyici sıvılar kullanılması ve metal yüzeylerin boyanması gibi işlemler uygulanabilir.Alclad: Alclad, alüminyum alaşımlı yüzeyi kaplamak için kullanılır. Çünkü saf alüminyumdan oluşan oksitler, yüzeyi korozyona karşı dayanımlı hâle getirir.

Modern uçakların bazı metal levha (alüminyum alaşımlı) yüzeyleri, alclad olarak adlandırılan saf alüminyum ile kaplanır. Alclad, metal yüzeyine istenilen şekil verildikten sonra preslenir.
Alaşımlı yüzeyin her iki tarafındaki alclad, koruyucu kaplama kalınlığının yaklaşık % 5’i kadardır. Alclad koruyucu tabakasının deforme olmamasına dikkat edilmelidir. Hatta küçük çizikler bile kaplamaya tamamen hasar verebilir veya korozyon oluşumuna sebep olabilir.

Anodize (anodizing) işlemi: Anodize işlemi, alüminyum alaşımlarının yüzeylerini alüminyum oksit oluşturarak dayanıklı hâle getirmek için uygulanan elektrokimyasal bir yöntemdir. Anodize işlemi sonunda oksitler metalin yüzeyine yapışır ve metal parçanın yüzeyi 0,001-0,010 inch kalınlığında alüminyum oksitle kaplanmış olur. Renk altın sarısıdır. Tercih edilen kalınlık 0,005 inch’tir. Bu işlem korozyona karşı dayanıklı bir yüzey ve mükemmel bir boya zemini sağlar.

Anodize işlemi için kromik asitle dolu çelik bir tank (katot), kromik asitli bir elektrolit, açma/kapama düğmeli 40 volt doğru akım kaynağı ve anodize işlemi yapılacak alüminyum parçası (anot) gereklidir.
Alüminyum alaşımlı parça kromik aside daldırılır ve anahtar açılarak gerilim uygulanır. Elektron akışı alüminyum alaşımının yüzeyindeki oksitlerin yumuşamasını sağlar. Daha sonra parça tanktan çıkarılır ve renkli boya ile karıştırılmış sıcak suya daldırılır. Renkli boya, yumuşamış oksitler tarafından emilir. Parça daha sonra kurumaya bırakılır. Anotlanmış parçalar, hidrolik ve yakıt sistemlerindeki birleştirme parçalarında sık olarak kullanılır.
Ayrıca uçağın bazı dış parçalarına da anodize işlemi uygulanmıştır. Anodize işlemi, metal yüzeyler üzerindeki oksitler ile kromik asit arasındaki elektrokimyasal bir işlemdir. Negatiften pozitife elektron akışı, oksitlerin yumuşamasını ve alüminyum parça üzerine yapışmasını sağlar. Parça daha sonra ılık bir suya daldırılır.

Alodine (alodizing / alodining) işlemi: Alodine, alüminyum alaşımın korozyona karşı direncini ve boyanın yapışma kalitesini arttıran kimyasal bir işlemdir. Özel bir donanım gerektirmez. Alodine işlemi yapılmadan önce alüminyum alaşımlı parçalar asitli veya alkali metal temizleyiciler ile temizlenmeli daha sonrada temiz su ile durulanmalıdır. Bu işlemlerden geçen metalin yüzeyine alodine işleminde kullanılacak kimyasallar, daldırma, püskürtme veya fırçalama metotlarıyla uygulanmalıdır. Böylece metal levha üzerine ince ve sert bir kaplama yapılmış olur. Bu kaplama bakır alaşımlarla yüzeyde açık mavimsi, yeşil veya zeytin yeşili renk alacaktır.

Alodine edilmiş parçalar temiz, ılık veya soğuk su ile durulanmalıdır. Son olarak parçalar oksijen giderici banyoda bırakılır. Oksijen giderici banyo, kaplamanın korozyon oluşumuna karşı direncini arttırır. Alodine yapılmış parçalar, kuruma sonrasında hafif asidik özellik kazanır.

Boyama
Boyama işlemini yaparken aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir.
-Astarlar
Alodine işlemi yapıldıktan sonra parçaların yüzeyleri astarlanır. Astarlar çift karışımlıdır. Astar karışımları, karıştırılarak yüzeye ince bir tabaka şeklinde ve talimatlarda belirtilen kalınlıkta atılır.

-Korozyon önleyici sıvılar
Önceki işlemler yapıldıktan ve bağlanacak parçalar birleştirildikten sonra, en son işlem korozyon önleyici sıvıların tatbik edilmesidir. Bunlar atmosferde kuruyarak ince bir koruyucu film tabakası bırakır. Korozyon önleyici sıvıların çıplak gözle görülebilen veya sadece ultraviyole ışıkla görülebilen çeşitleri vardır. Bu sıvılar, en ince çatlaklara nüfus ederek su ve nem ile yer değiştirerek donar. Bu sıvılar korozyona karşı korumada uzun müddet etkili olurlar.

-Uçak parçalarının boyanması

Kaplama üzerine yapılan iyi bir boya uygulaması, metal yüzey ile korozyonu oluşturan etkenler arasında koruyucu bir tabaka oluşturur.

Alüminyum alaşım yüzeylerine astar ve boya uygulanmadan önce, alüminyum hücre üzerindeki oksitler giderilmelidir. Boya, kimyasal olarak oksitleri gidermeden doğrudan alüminyum alaşımına sürülür veya püskürtülür ise kuruduktan sonra hemen dökülecektir.

Uçağın alüminyum alaşımlı dış yüzeyleri boyaya hazırlanırken üreticinin talimatları dikkate alınmalıdır.
Uçakta boyayı kazıyarak kaldırma, boyanacak yüzeyin hazırlanmasında eski fakat başarılı olan bir yöntemdir. Uçak boyasının kostik soda ile yıkanıp bol su ile fırçalanarak sökülmesi, eski yöntem olan boyayı kazıyarak kaldırma işleminin yerini almıştır. Boyası sökülmüş ve temizlenmiş olan parçalar basınçlı hava ile kurutulur. Bütün yüzeye ince bir tabaka çinko kromaj uygulanır.

Uçakların boyaları periyodik olarak tamamen sökülmeli ve yeni bir boyama işleminden önce korozyon kontrolleri yapılmalıdır. Uçak boyama işlemi yapılmadan önce, alodine işleminin yapılması önerilir.

Sızdırmazlık Sağlama
Uçağın iç yapılarına, giriş bölgelerine su ve diğer korozyon oluşumunu kolaylaştıran sıvıların girişini engellemek için korozyon engelleyici sızdırmazlık elemanları (conta, keçe, macun vb.) ile MIL-S–81733 kullanılmalıdır.
Sızdırmazlık elemanları ile bu bölgelerdeki farklı metaller arasında oluşacak galvanik korozyonun önlenmesi lazımdır. Bunları engellemek için bağlantı elemanlarının diplerinde su geçirmez elemanlar kullanılmalıdır.

Eğitim

Korozyonla mücadelede başarılı olabilmek için uçaklara bakım yapan teknisyenlerin korozyona karşı koruyucu bakım, korozyon hasarları ve hasar tiplerinin belirlenmesi, korozyon prensipleri konularında bilgilerinin sürekli güncellenmesi gerekir. Bu da eğitimle olur..