Uçakların Yüksekliği Nasıl Ölçülür?

11743

Havacılık sektöründe çalışanlara sesleniyoruz..! Mesleğinizi tam öğrenip havacılık sektöründe yerinizi alabilmeniz için gerekli bilgi ve birikime sahip olmanız, bunları uygulamalarla pekiştirmeniz gerekmektedir. Gerekli uygulamaları yapabileceğiniz ortamlar Atölye, uçak bakım merkezleri vb.dir. Aksi takdirde becerileriniz bilgiden öteye gidemez. Bu yazımızda Uçakların Yüksekliği Nasıl Ölçülür? konusunu Hezarfen Havacılık Dergisi olarak sizlerle paylaşıyoruz.

Uçakların deniz seviyesine göre yüksekliğini feet cinsinden gösteren göstergelere altimetre denir.

altimetre

Altimetreler statik basınç ile çalışır. Yüksekliği, statik basınç deliklerinden alınan hava basıncına göre ölçer. Altimetrelerin en hassas elemanı aneroiddir. Aneroid içinde standart bir gün basıncı hapsedilmiştir. Bu basınç değeri: 14,7 PSI, 29,93 inch/hg,1013,2mb‟dir.

Uçak deniz seviyesinde iken aneroidin içindeki basınç ile statik basınç eşit olacağından ibreler 0 feeti gösterecektir. Uçak irtifa aldığında ise statik basıncın düşmesi sonucunda aneroid genişleyecek ve altimetre ibreleri saat istikametinde olmak kaydı ile yüksekliğin artışını gösterecektir.

Altimetre görünüş olarak saate benzer. Akrep yelkovan gibi boyca birbirinden farklı üç ayrı gösterge kolu vardır. En uzun olan 100 feet aralığı, orta uzunluktaki kol ise 1000 feet aralığı, en kısa kol ise 10 000 feet aralığı gösterir. Kadranın içinde açılmış bir pencereden de bir düğme ile ayarlanabilir baro metrik basınç görülür. Kalkış yapılan veya inilecek yerin barometrik basıncı ayarlanarak doğru yükseklik değerlerinin elde edilmesi sağlanır. Bazı hava alanlarında orasının denizden yüksekliği kontrol kulesinde büyükçe yazılır. Ya da hava trafik kontrol bu bilgiyi radyo ile verir. Uçuş sırasında ise pilotun altimetreyi değişen dış basınca göre ayarlaması gerekir.

Altimetrelerin okunması ise şöyledir:

İlk önce 10.000 feet‟ leri gösteren ters üçgen uçlu ibre okunur, daha sonra 1000 feetleri gösteren ortadaki kısa ve kalın olan ibre okunur. ve son olarak 100 feetleri gösteren üstte bulunan uzun ibre okunur.

Altimetreler üzerinde bulunan barber işareti (Barber pole) alçak irtifa sembolü olup 16.000 feetin altında görülen 16.000 feetin üstünde görünmeyen uyarıcı bir ikaz sembolüdür.

Altimetrelerin hassas elemanı olan aneroid hakiki irtifa değişikliği ile hava kitlesinin barometrik basınç değişiklikleri arasındaki farkı ayırt edemeyeceği için aletin içine bir kalibrasyon sistemi yerleştirilmiştir. Bu barometrik pencereler genellikle 28,1 31,00 inch/hg veya 950-1050 milibar arasında taksimatlandırılmıştır.

Altimetrelerin ayarlarının yapılmasına yarayan sol alt köşelerinde barometrik ayar düğmeleri vardır.
Altimetre ayarlarında referans olarak deniz seviyesinde ısı 15 °C (59 °F) barometrik basınçta 29,92 inch/hg standart bir gün kabul edilmiştir. İyi ayarlanmış bir altimetre, deniz seviyesinde standart bir günde 0 feet i göstermesi gerekir. Fakat barometrik basınçtaki değişiklikler ile havanın ısıdaki değişikler altimetrenin 0 feetten daha fazla ya da az göstermesine neden olur. Mesela deniz seviyesinde bir uçağın altimetresi 25 °C‟ lik sıcaklık ve 29.92 inch/hg bir barometrik basınç altında 0 feeti göstermesine rağmen hava soğur ve o yöreye bir alçak basınç gelir ise altimetre 0 feetten daha fazla (100-200 feet gibi) değerler gösterir ve hava ısınır ve o yöreye bir yüksek basınç gelirse altimetre 0 feetin altında (-100 -200 feet gibi) değerler gösterir.

Sonuç olarak altimetrenin doğru değer gösterip göstermediğini anlamak için; eğer uçak yerde ise o yerin deniz seviyesine göre yüksekliğini veya barometrik basıncını bilmek gerekir.

Barometrik basınç inch/hg ve altimetrenin barometrik penceresi mm/hg ise inch/hg‟i mm/hg‟e çevirmek için 25.4 ile çarpmak gerekir.