Jiroskop Uçaklarda Sizce Ne Kadar Önemlidir?

4647

Gelişen teknolojiden havacılık sektörü de nasibini almakta her geçen gün yenidonanımlı uçaklar sektöre girmektedir. Her uçak tipini ayrı ayrı en ince ayrıntısına göreöğrenmeniz mümkün değildir. Bunu ileriki zamanlarda tip kursu alarak tamamlayabilirsiniz. Hezarfen Havacılık Dergisi tarafından hazırlanan bu yazıda sizlere Jiroskop Uçaklarda Sizce Ne Kadar Önemlidir? konusu hakkında bilgi verilecektir.

Birbirleri içinde iki noktadan birbirine dik olarak yataklanmış çemberler veya silindirik parçaların oluşturduğu mekanizmaya gyro (jiroskop) denir.

Kendi ekseni etrafında yüksek devirle dönen balanslı bir rotordur. Rotorun montaj şekline göre iki Jiroskopik prensipten birine bağlı olarak çalışır. Bu prensipler:

Rijitlik: Kendi ekseni etrafında, yüksek devirle dönen bir rotor, dönüş düzlemini uzaya göre muhafaza eder. Bu durumda jiroskopik rotoru, üç eksende (X-Y-Z) çember içine montaj edilmiştir. Uçağın üç eksen etrafındaki hareketi esnasında rotor durumunu bozmaz. Jiroskopik konumunu korurken, uçak jiroskopiğin etrafında hareket eder. Yön jiroskobu ya da istikamet jiroskobu bu özellikten yararlanarak çalışır ve konum gösterir.

Yalpalama: Kendi ekseni etrafında yüksek devirle dönen bir rotora kuvvet tatbik edildiğinde, rotorun dönüş yönünün 90 derece ilerisinde aksi bir kuvvet meydana getirir. Bu durumda gyro rotoru iki eksende çember içine montaj edilmiştir. Dönüşlerde rotor sabit kalmayıp, dönüş yönünün aksine doğru yatacaktır. Bu hareket dönüş yatış göstergelerini çalıştırır. Rotor 115 VAC,400 Hz, 3 faz gerilimle çalışır. Rotorun dakikadaki devir sayısı jiroskop tipine göre 12.000 RPM veya 24.000 RPM’dir. Normal çalışmada 3-5 dakika arasında devrini alır. Gerilim kesildiğinde rotorun durması için 10-15 dakika beklenir.

NOT:Gyrolar çok hassas aletler olduğundan yumurta gibi taşınmalıdır!