Uçakların Hızları Nasıl Ölçülür?

10390

Havacılık sektöründe çalışanlara sesleniyoruz..! Mesleğinizi tam öğrenip havacılık sektöründe yerinizi alabilmeniz için gerekli bilgi ve birikime sahip olmanız, bunları uygulamalarla pekiştirmeniz gerekmektedir. Gerekli uygulamaları yapabileceğiniz ortamlar Atölye, uçak bakım merkezleri vb.dir. Aksi takdirde becerileriniz bilgiden öteye gidemez. Bu yazımızda Uçakların Hızları Nasıl Ölçülür? konusunu Hezarfen Havacılık Dergisi olarak sizlerle paylaşıyoruz.

Airspeed Indicator (Hız Göstergesi) hız saati, statik hava basıncı ile pitot basıncı arasındaki basınç farkını ölçen diferansiyel basınç göstergesidir. Ana uçuş aletlerinin ilk geliştirilenlerindendir.

Hava hızı iki şekilde gösterilmektedir:
Knot =Deniz mili = 1852m/saat
MPH =Kara mili = 1609m/saat

Çok motorlu uçaklarda uçakların hızları hız göstergesinde iki ayrı işaret daha vardır. Düşük hız tarafında bulunan bir kırmızı çizgi “o uçağın tek motor arızalı/ güç üretmezken kontrol edilebileceği en düşük hızı” nı gösterir.Buna “ Vmc ” denir.

Mavi bir çizgi ise o uçağın gene tek motor arızalı ise “tek motorla en iyi tırmanma hızı” nı gösterir. Bu hız da “Vyse” olarak isimlendirilir.

Gelişmiş uçaklarda pitot-statik bilgiler (air data computer) isimli bir bilgisayara gider. Bu bilgisayar değerlendirmeler yaparak gerekli bilgileri standart veya gelişmiş katod tüplü veya sıvı kristal çok amaçlı elemanlara yansıtır.

Air Data Computer / Flight Computer ” gibi bilgisayarları olan uçaklarda mekanik hava hızı göstergesinde, üzerinde kırmızı beyaz çizgiler olan barber pole olarak isimlendirilen bir ibre o anki yükseklik, basınç ve sıcaklıkla maksimum hız sınırını hesaplayıp bunu maksimum hız olarak gösterir.

 

uçak hız göstergesiUçağı üreten firma, uçağın performansına bağlı olarak gösterge üzerindeki renk kodları ile flap kullanma limitlerini, seyahat hızını, geçici olarak uçulacak azami hızı ve asla uçulmayacak olan hızı belirtmiştir.

Resimde de görüldüğü gibi;
45-100 knot arasındaki beyaz çizgi flap kullanma limitlerini,
100-145 knot arasındaki yeşil çizgi normal uçuş hızını,
145-160 knot arasındaki sarı çizgi uçağın herhangi bir acil durumda ve geçici olarak uçabileceği hızı,
160-165 knot arasındaki kırmızı çizgi asla uçulmayacak olan hızı, göstermektedir.
Hava hızları:
 Indicated Air Speed / IAS (Göstergede okunan hız): İrtifa ve hava sıcaklığı gibi etkenlere karşı düzeltilmemiş, göstergede okunan hızdır.
 True Air Speed / TAS (Hakiki hava hızı):İrtifa ve hava sıcaklığı gibi etkenler dikkate alınarak düzeltilmiş olan hakiki hava hızıdır.
 Calibrated Air Speed / CAS (Düzeltilmiş hava hızı):Uçulan yüksekliğe ve yoğunluğa bağlı olarak düzeltilmiş olan hava hızıdır.
 Deniz seviyesinde ve standart atmosfer basıncında CAS ve TAS birbirine eĢittir.
 Ground Speed (Yer hızı): Uçağın yere göre hesaplanan hızıdır.